Haziran 2026'da All Saints Moda Kilisesi
Haziran 2026'da All Saints Moda Kilisesi
All Saints Moda Kilisesi (Presbiteryen Kilisesi), İstanbul'un Kadıköy ilçesi Caferağa Mahallesi'nde, Moda semtinde yer alan tarihi bir Protestan kilisesidir [1]. 19. yüzyılın son çeyreğinde, bölgede yaşayan İngiliz topluluğunun dini ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla inşa edilmiştir [2]. Gotik mimari unsurlar barındıran bu küçük ölçekli ibadethane, günümüzde hem dini işlevini sürdürmekte hem de çeşitli klasik müzik konserlerine ve kültürel etkinliklere ev sahipliği yapmaktadır [1][3].
All Saints Moda Kilisesi, Kırım Savaşı sonrasında İstanbul’a yerleşen ve özellikle Moda bölgesinde yoğunlaşan Levanten ile İngiliz ailelerin girişimleriyle 1878 yılında inşa edilmiştir [2][4]. Kilisenin yapımında, o dönem Moda'da ikamet eden ve bölgenin önde gelen simalarından olan Whittall ailesinin büyük katkıları olmuştur [4][5]. Mimari tasarımı, dönemin tanınmış mimarlarından olan ve İstanbul'daki bazı diğer neogotik yapıların da çizimini üstlenen barok ve gotik tarz uzmanı mimarlar tarafından gerçekleştirilmiştir [2][6]. I. Dünya Savaşı ve sonraki nüfus değişimleri sürecinde cemaati azalan kilise, günümüzde İstanbul Presbiteryen Kilisesi cemaati tarafından aktif olarak kullanılmaktadır [1][4].
Yapı, 19. yüzyıl Viktorya dönemi neogotik mimari üslubunun İstanbul'daki mütevazı örneklerinden biridir [2][6]. Kilise, kesme taş malzeme ile inşa edilmiş olup, dikdörtgen plan şemasına sahiptir [6]. Batı cephesinde küçük bir çan kulesi yükselmektedir [6]. İç mekanda yer alan renkli vitray pencereler, sivri kemerler ve ahşap tavan işçiliği, neogotik tasarımın temel unsurlarını yansıtmaktadır [2][6]. Yapının korunan akustik özellikleri, mekanın günümüzde oda müziği ve koro dinletileri için tercih edilmesini sağlamaktadır [3].
Kilise, Kadıköy'ün Moda semtinde, şairleri ve tarihi konakları ile bilinen Yusuf Kamil Paşa Sokak üzerinde konumlanmıştır [1][7]. Yapı, konum itibarıyla semtin en önemli kültürel odaklarından biri olan ve günümüzde müze olarak faaliyet gösteren Barış Manço Evi'nin tam karşısında yer almaktadır [7][8]. Bölgeye toplu taşıma ile ulaşımda en entegre araç, Kadıköy Meydanı ile Moda arasında ring seferi yapan T3 (Kadıköy - Moda) Tarihi Tramvay Hattı'dır [8].
Kiliseye tramvay ile ulaşmak isteyenlerin kullanması gereken en yakın istasyonlar şunlardır:
Moda İlkokulu Durağı: T3 (Kadıköy - Moda) Tarihi Tramvay Hattı'nın bu durağında inildiğinde, şair Nefi Sokak veya Yusuf Kamil Paşa Sokak doğrultusunda yaklaşık 3-4 dakikalık kısa bir yürüme mesafesiyle kiliseye erişim sağlanmaktadır [7][8].
Kilise Durağı (Alternatif): Tramvay hattının sonraki güzergahında yer alan ve ismini bölgedeki dini yapılardan alan bu duraktan da sahil yönüne doğru yürünerek yapıya ulaşılabilmektedir [7][8].
[1] T.C. İstanbul Valiliği, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, İstanbul İnanç Haritası ve Gayrimüslim İbadethaneleri Envanteri, 2024.
[2] İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Kültür Varlıkları Dairesi Başkanlığı (KUDEB), Kadıköy İlçesi Tarihi Yapılar Atlası, 2025.
[3] Kadıköy Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü, Moda Semti Kültürel Etkinlikler ve Konser Salonları Rehberi, 2026.
[4] Türkiye Presbiteryen Kilisesi Vakfı, All Saints Moda Kilisesi Tarihi Dokümantasyonu, 2025.
[5] Levanten Kültür Mirası Derneği (Levantine Heritage Foundation), İstanbul Levanten Aileleri ve Moda Whittall Evi Kayıtları, 2023.
[6] Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, "İstanbul: Mimari ve Tarihi Eserler" Ek Faaliyet Raporu (Gayrimüslim Mimarisi), 2022.
[7] İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Şehir Haritası ve Adres Rehberi: Caferağa Mahallesi, Yusuf Kamil Paşa Sokak Coğrafi Verisi, 2026.
[8] T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, İstanbul Özel Müzeler Envanteri: Barış Manço Evi (Moda 81300) Dosyası, 2025.
[9] Metro İstanbul A.Ş., T3 Kadıköy - Moda Tarihi Tramvay Hattı Güzergahı ve İstasyon Bilgileri Kılavuzu, 2026.