Tahta Çıkışı ve I. Meşrutiyet Dönemi

II. Abdülhamid, Sultan Abdülmecid’in oğlu olarak 21 Eylül 1842 tarihinde İstanbul'da doğmuştur [1, 2]. Amcası Sultan Abdülaziz’in tahttan indirilmesi ve ağabeyi V. Murad’ın ruhsal çöküntü yaşaması üzerine, meşrutiyeti ilan etme sözü vererek 31 Ağustos 1876’da tahta çıkmıştır [1]. Sözünü tutarak 23 Aralık 1876’da Osmanlı Devleti'nin ilk anayasası olan Kanun-i Esasî’yi ilan etmiş ve I. Meşrutiyet dönemini resmen başlatmıştır [1, 3]. Ancak kısa bir süre sonra patlak veren 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sırasındaki krizleri gerekçe göstererek meclisi süresiz olarak kapatmış ve anayasayı askıya almıştır [1].

İstibdat Dönemi ve Modernleşme Hamleleri

Meclisin kapatılmasının ardından devlet yönetimini Yıldız Sarayı'nda toplayan II. Abdülhamid, tek odaklı bir yönetim modeli kurmuştur [1, 3]. Bu dönemde kurduğu Yıldız İstihbarat Teşkilatı ile içerideki muhalefeti sıkı bir denetim altında tutmuştur [1, 3]. Siyasi baskılara rağmen eğitim, ulaşım ve iletişim alanlarında devrim niteliğinde adımlar atmıştır [1]. Mekteb-i Mülkiye, Mekteb-i Hukuk ve Sanayi-i Nefise Mektebi gibi çok sayıda yüksekokul onun döneminde açılmıştır [1, 2]. İstanbul'u kutsal topraklara bağlayan ve tamamen İslam dünyasından toplanan bağışlarla finanse edilen Hicaz Demiryolu Projesi'ni hayata geçirmiştir [1]. Bugün hâlâ hizmet veren Şişli Etfal Hastanesi ile Darülaceze gibi sosyal yardımlaşma ve sağlık kurumlarını kurdurmuştur [1].

Tahttan İndirilmesi ve Son Yılları

İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin baskıları sonucu 1908 yılında II. Meşrutiyet'i yeniden ilan etmek zorunda kalmıştır [1, 3]. Ancak 13 Nisan 1909 tarihinde meşrutiyet karşıtlarının başlattığı 31 Mart Vakası sonrasında, meclis kararıyla 27 Nisan 1909'da tahttan indirilmiştir [1]. Tahttan indirildikten sonra Selanik'teki Alatini Köşkü'ne sürgüne gönderilmiş, Balkan Savaşları patlak verince İstanbul'daki Beylerbeyi Sarayı'na nakledilmiştir [1]. Hayatının son yıllarını burada göz hapsinde geçiren II. Abdülhamid, 10 Şubat 1918 tarihinde vefat etmiş ve Divanyolu'ndaki türbesine defnedilmiştir [1, 2].