Tarihçe ve Gelişim

Türkiye'deki geleneksel demiryolu altyapısının hız ve kapasite açısından yetersiz kalması üzerine, 2000'li yılların başında ulaştırma politikasında köklü bir değişikliğe gidilmiştir [5].

• İlk Adım ve Rekor: Yüksek hızlı demiryolu projelerinin ilk ayağı olan Ankara - İstanbul hızlı tren projesinin temeli 2003 yılında atılmıştır [2]. İnşaat sürecinde, İtalya'dan kiralanan test treniyle 14 Eylül 2007'de yapılan denemelerde 303 km/sa hıza ulaşılarak dönemin Türkiye demiryolu hız rekoru kırılmıştır [2].

• Hizmete Giriş: İlk ticari sefer, 13 Mart 2009 tarihinde Ankara ile Eskişehir arasında gerçekleştirilmiştir [6]. Bu başarıyı sırasıyla 2011'de Ankara - Konya ve 2013'te Eskişehir - Konya hatları izlemiştir [3].

• Ağın Genişlemesi: Hattın en kritik etaplarından biri olan Eskişehir - İstanbul (Pendik) aşaması 2014 yılında tamamlanarak başkent ile Türkiye'nin en büyük metropolü birbirine bağlanmıştır [7]. İlerleyen yıllarda hat, Marmaray entegrasyonuyla Avrupa Yakası'ndaki Halkalı istasyonuna kadar uzatılmıştır [8]. 2022'de Konya - Karaman, 2023'te ise Ankara - Sivas hatları hizmete girerek YHT ağının kapsama alanı doğuya ve güneye doğru genişletilmiştir [9].

Aktif YHT Hatları

Günümüzde TCDD Taşımacılık tarafından işletilen ve her gün binlerce yolcu taşıyan aktif YHT hatları ve ana durakları şunlardır [8]:

• Ankara - İstanbul YHT: Ankara Gar - Eryaman - Polatlı - Eskişehir - Bozüyük - Bilecik - Arifiye - İzmit - Gebze - Pendik - Bostancı - Söğütlüçeşme - Bakırköy - Halkalı güzergahında çalışır [8]. (Bazı seferler Ekspres YHT olarak çalışmakta olup sadece Eskişehir ve Pendik istasyonlarında durmaktadır [10]).

• Ankara - Konya YHT: Ankara Gar - Eryaman - Polatlı - Selçuklu - Konya Gar rotasını izler [8].

• Ankara - Eskişehir YHT: Ankara Gar - Eryaman - Polatlı - Eskişehir Gar arasında mekik sefer düzenler [8].

• Ankara - Sivas YHT: Ankara Gar - Elmadağ - Kırıkkale - Yerköy - Yozgat - Sorgun - Akdağmadeni - Sivas Gar hattında hizmet verir [8].

• İstanbul - Konya / Karaman YHT: Halkalı veya Söğütlüçeşme'den kalkarak Eskişehir güzergahı üzerinden Konya ve Karaman'a ulaşır [8].

• Ankara - Karaman YHT: Ankara'dan hareket ederek Konya üzerinden Karaman'a doğrudan ulaşım sağlar [8].

Teknik Özellikler ve Tren Setleri

YHT hatlarında kullanılan ray altyapısı, hem yüksek hıza hem de yüksek güvenlik standartlarına uygun olarak balastsız veya özel balastlı, balpeteği dolgulu olarak inşa edilmektedir [11]. Hatların tamamı sinyalli (ETCS Seviye 1 ve 2 korumalı) ve elektriklidir [1].

Sistemde iki farklı ana tren seti modeli kullanılmaktadır [3]:

1. CAF HT65000: İspanyol CAF firması tarafından üretilen, 250 km/sa maksimum hıza sahip elektrikli çoklu birim (EMU) setleridir [3]. Toplam 12 adet set envanterde yer almakta olup business ve ekonomi sınıflarından oluşur [3].

2. Siemens Velaro TR (HT80000): Alman Siemens firması tarafından üretilen, 300 km/sa işletme hızına ulaşabilen yüksek performanslı tren setleridir [3]. Türkiye şartlarına uygun olarak tasarlanan bu setler restoran, business, konfor ve ekonomi vagonları içermektedir [3].