Tarihçe ve Mimari Yapısı

Moda İskelesi, dönemin ünlü mimarı Vedat Tek tarafından tasarlanmış ve 1916-1917 yıllarında inşa edilmiştir [4]. Yapı, I. Ulusal Mimarlık Akımı'nın (Osmanlı Neoklasisizmi) deniz üzerindeki en zarif örneklerinden biridir [5].

• Mimari Detaylar: İskele, deniz içine çakılan kazıklar üzerine inşa edilmiş olup kareye yakın dikdörtgen bir plana sahiptir [6]. Binanın cephesinde ve pencerelerinde geleneksel Osmanlı mimarisinden ilham alan sivri kemerler, çini süslemeler ve ahşap işçilikleri dikkat çeker [7]. Cephede kullanılan Kütahya çinileri, dönemin çini ustası Hafız Emin tarafından üretilmiştir [8].

• Tarihsel Dönüşüm: Açıldığı dönemde Kadıköy ile Adalar ve Eminönü arasında yoğun bir yolcu trafiğine hizmet veren iskele, zamanla deniz yolu taşımacılığının hat değiştirmesi ve karayolu alternatiflerinin artmasıyla eski yoğunluğunu kaybetmiştir [9]. 1986 yılında yolcu yetersizliği ve bakımsızlık nedeniyle tamamen kapatılmıştır [10].

Restorasyon ve Günümüzdeki İşlevi

1986 yılındaki kapanışından sonra uzun süre atıl kalan ve fırtınalar nedeniyle ciddi hasar gören yapı, 2000'li yıllarda çeşitli tadilatlar geçirmiş ancak aslına uygun olmayan müdahalelere maruz kalmıştır [11].

Geniş kapsamlı ve aslına sadık en önemli restorasyon süreci İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) bünyesindeki KUDEB ve İBB Miras ekipleri tarafından 2021-2022 yılları arasında gerçekleştirilmiştir [3]. Bu restorasyonda yapının çinileri, taşıyıcı sistemleri ve ahşap doğramaları bilimsel yöntemlerle yenilenmiştir [12].

Ağustos 2022'de yeniden açılan tarihi iskele, günümüzde çok fonksiyonlu bir yapıya dönüştürülmüştür [13]:

• Vapur Seferleri: Uzun bir aradan sonra Kadıköy-Moda-Adalar hattı ve yaz aylarındaki özel seferlerle yeniden Şehir Hatları ağına dahil edilmiştir [14].

• Moda İskelesi Kütüphanesi: Yapının üst katı, deniz manzaralı sessiz bir çalışma ve kitap okuma alanı (İBB bünyesinde bir kamu kütüphanesi) olarak hizmet vermektedir [3].

• Kafe ve Sosyal Alan: Alt katında ve teras bölümlerinde vatandaşların uygun fiyatlı hizmet alabildiği "İstanbul Kitapçısı" ve kafe alanı yer almaktadır [13].