Tarihçe

İstanbul'da organize deniz taşımacılığı, Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1851 yılında Sultan Abdülmecid'in fermanıyla kurulan Şirket-i Hayriye ile başlamıştır [5]. Dünyanın ilk deniz yolu şirketi ve Şehir Hatları'nın temeli kabul edilen Şirket-i Hayriye, İngiltere'ye sipariş edilen "Pioneer" (Öncü) adlı yandan çarklı buharlı gemilerle Boğaz'da düzenli seferlere başlamıştır [6]. Cumhuriyet'in ilanından sonra, 1945 yılında Şirket-i Hayriye tüm hak ve gemileriyle birlikte devletleştirilmiş ve Türkiye Denizcilik İşletmeleri'ne (TDİ) bağlı "Şehir Hatları İşletmesi" adını almıştır [7]. Deniz ulaşımının yerel yönetimlerce daha etkin işletilmesi amacıyla, Şehir Hatları 2005 yılında özelleştirme kapsamından çıkarılarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne devredilmiştir [8]. Günümüzde şirket, tarihi mirasına sahip çıkarken filosunu modern ve çevre dostu gemilerle yenileyerek faaliyetlerini sürdürmektedir [9].

Filo ve İskeleler

Şehir Hatları, onlarca yıllık geçmişe sahip emektar yolcu vapurları, modern motorlar ve araba vapurlarından oluşan çok yönlü bir filoya sahiptir [10]. Filodaki gemiler arasında Paşabahçe ve Kanlıca gibi şehrin denizcilik tarihinde efsaneleşmiş, aslına uygun restore edilmiş tarihi buharlı/dizel vapurlar da yer almaktadır [11]. Şirket; İstanbul Boğazı'nın her iki yakasında, Haliç'te ve Adalar'da yer alan toplam 50'ye yakın aktif iskele üzerinden seferlerini koordine etmektedir [12]. Eminönü, Kadıköy, Üsküdar, Beşiktaş ve Kabataş iskeleleri, günlük yolcu sirkülasyonunun en yoğun olduğu ana aktarma merkezleri konumundadır [13]. İskelelerin birçoğu, ünlü mimar Vedat Tek tarafından tasarlanan tarihi Moda İskelesi ve Haydarpaşa İskelesi gibi Klasik Osmanlı modern mimarisinin nadide örneklerini barındırır [14].

Ulaşım ve Rotalar

Şehir Hatları, İstanbul'un ana toplu taşıma ağına (metro, metrobüs, tramvay ve otobüs) tam entegre bir şekilde çalışmaktadır [15]. Yolcular, tüm seferlerde İstanbulkart kullanarak ekonomik tarifelerle ve aktarma indirimlerinden faydalanarak seyahat edebilmektedir [16]. Şirket ana hatların yanı sıra; her iki yakadaki sahil şeritlerini birbirine bağlayan Çengelköy-İstinye veya Anadolu Kavağı-Üsküdar gibi paralel "Ring" seferleri de düzenlemektedir [17]. Ayrıca her gün düzenlenen "Uzun Boğaz Turu" ve "Kısa Boğaz Turu" programları, kenti denizden keşfetmek isteyen turistler için büyük bir çekim merkezidir [18]. Son yıllarda deniz ulaşımını canlandırmak adına hayata geçirilen "Deniz Taksi" hizmeti de Şehir Hatları bünyesinde 7/24 esasıyla İstanbullulara hizmet vermektedir [19].