Kadıköy, Türkiye'nin kuzeybatısında, İstanbul ilinin Anadolu Yakası'nda yer alan coğrafi, tarihi ve idari açıdan büyük öneme sahip bir ilçedir [1]. Güneyinde Maltepe, batısında ve güneybatısında Marmara Denizi, kuzeybatısında Üsküdar, kuzeydoğusunda ise Ataşehir ilçeleriyle komşudur [1, 2]. Antik dönem kaynaklarında körler ülkesi anlamına gelen "Khalkedon" adıyla anılan bu kadim yerleşim, İstanbul'un tarihi yarımadasının (Suriçi) tam karşısında kurulmuş en eski kent dokularından birini bünyesinde barındırmaktadır [2, 4]. Sahip olduğu geniş sahil şeridi, merkezi ulaşım ağlarının kesişim noktasında bulunması ve gelişmiş kentsel altyapısı sayesinde Marmara Bölgesi'nin en yüksek sosyo-ekonomik gelişmişlik seviyesine sahip idari birimlerinin başında gelmektedir [3, 5].

Antik Dönem ve Tarihçe

Kadıköy çevresindeki ilk insan yerleşimlerinin izleri, Fikirtepe höyüğünde yapılan arkeolojik kazılar neticesinde Neolitik Çağ'a, yani milattan önce 5500-3500 yıllarına kadar dayandırılmaktadır [2, 6]. Resmi kuruluş tarihi olarak MÖ 685 yılında Megaralı göçmenler tarafından "Khalkedon" adıyla kurulan şehir, Bizans ve Roma imparatorlukları döneminde askeri ve ticari bir üs olarak işlev görmüştür [4, 6]. 451 yılında Hristiyanlık tarihi açısından büyük önem arz eden Khalkedon (Kadıköy) Konsili'ne ev sahipliği yapmış olan kent, dinsel bir merkez niteliği de kazanmıştır [4, 7]. İstanbul'un 1453 yılında Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedilmesinin ardından Fatih Sultan Mehmed, bu bölgenin yönetimini İstanbul Kadısı Hızır Bey'e devretmiş ve bu gelişmeyle birlikte "Kadıköyü" ismi tarih sahnesindeki yerini almıştır [2, 6].

Tarihi Semtler ve Sosyo-Kültürel Yapı

Osmanlı döneminde tarım arazileri, köşkler ve bağlarla kaplı olan ilçe, 19. yüzyılda demiryolu hatlarının (Haydarpaşa Garı) inşası ve vapur seferlerinin başlamasıyla birlikte hızlı bir modernleşme sürecine girmiştir [2, 8]. Bu süreçte ilçenin kentsel dokusunu oluşturan iki önemli semt öne çıkmaktadır:

• Yeldeğirmeni (Rasimpaşa): 18. yüzyılda Osmanlı ordusunun ve sarayının un ihtiyacını karşılamak üzere inşa edilen yeldeğirmenlerinden adını alan semt, İstanbul'un ilk çok katlı apartmanlaşma deneyimlerinin yaşandığı gayrimüslim ve Türk nüfusun bir arada yaşadığı kozmopolit bir mimari kimliğe sahiptir [8, 9].

• Moda (Caferağa): 19. yüzyılın sonlarından itibaren özellikle İngiliz levantenler, elit aileler ve sanatçılar tarafından tercih edilen bir sayfiye yeri olarak gelişmiştir [8, 10]. Kendine has mimari üsluba sahip tarihi köşkleri, sahil şeridi, Moda İskelesi ve entelektüel sosyal yapısıyla Kadıköy'ün en prestijli kültür ve uğrak merkezlerinden biridir [3, 10].